In deze editie van dWT rubriek, de internationale kapitaalmarkt, bespreken wij het belang van de diaspora en investeringen in Suriname.
Veel opkomende economieën in Azië en Afrika hebben beleid ontwikkeld om hun respectievelijke diaspora op diverse fronten in te zetten voor de ontwikkeling. Nigeria, Marokko, Filippijnen, Pakistan en India zijn voorbeelden van landen die enorme bedragen ontvangen van hun diaspora. Vergelijkbaar met Suriname waren deze overmakingen primair bedoeld ter ondersteuning van familie in het land van herkomst.
Thans zien wij echter dat in vele landen, deze familiesteun uitgegroeid is tot omvangrijke investeringen gepleegd door de diaspora. Aangezien deze bedragen een redelijk grote omvang bereikten gingen sommige locale regeringen verder, door de diaspora te faciliteren om meer investeringen te plegen.
In Suriname is er helaas amper beleid ontwikkeld om de zeer grote diaspora op een gestructureerde manier in te zetten voor de ontwikkeling van Suriname. Met het oog op de naderende verkiezingen adviseren wij partijen op dit terrein beleid te ontwikkelen. Tevens zult u lezen waarom wijlen Mr.J.Lachmon destijds als een goede huisvader de belangen van de totale samenleving had behartigd! In deze editie een nadere analyse
De Surinaamse diaspora Het woord diaspora, in het Oud-Grieks (verstrooiing, uitzaaiing), geeft de grootschalige verstrooiing of verspreiding van een volk over verschillende delen van de wereld aan. Vaak wordt hierbij specifiek aan de verspreiding van het Joodse volk gedacht. Naast verspreiding van het Joodse volk zien wij door de geschiedenis van de mensheid heen diverse diaspora. Belangrijke diaspora zijn de Armeense, de Afrikaanse en de Griekse. Meer recente diaspora zijn de Indiase, Filippijnse en een tweede golf aan Afrikaanse diaspora. De Surinaamse diaspora is voornamelijk gericht geweest op Nederland. Vanaf de koloniale tijd is er altijd migratie tussen Nederland en Suriname geweest. Aanvankelijk was dit vooral de koloniale elite, vanaf de jaren twintig en dertig kwamen ook minder gefortuneerde Surinamers op zoek naar een betere opleiding en werk. De Surinaamse diaspora is voornamelijk ontstaan door de massale exodus van Surinamers kort voor en na de onafhankelijkheid van Suriname.
De tweede braindrain werd veroorzaakt door de staatsgreep uit 1980 en na de gruwelijke decembermoorden. In Nederland leven thans 350.000 Surinamers, een ruime 60 procent van de gehele Surinaamse bevolking. De Surinaamse diaspora is daardoor de grootste in de wereld als percentage van de lokale bevolking. De Surinaamse bevolking in Nederland bestaat relatief uit veel jongeren. Ruim 42 procent van de Surinamers is in de leeftijd van 0 tot 25 jaar. De volwassenen van 25 tot 55 jaar vormen de helft van de bevolking en 9 procent is ouder dan 55 jaar. Vooral de ouderen hebben een sterke band met Suriname. Veel jongeren hebben een geringe binding met Suriname. Overmakingen naar Suriname Het Multilateraal Investeringsfonds van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank schat dat er jaarlijks 125 miljoen dollar overgemaakt wordt naar Suriname. Volgens de IADB behoort Suriname tot een selecte groep. Bij de meeste landen met grote groepen migranten die geld overmaken, is een dalende trend waar te nemen. Suriname daarentegen behoort tot de kleine groep met een groeitrend die boven de tien procent uitkomt. Dit bedrag is hoger dan de belastingontvangsten uit de bauxietsector. De belastinginkomsten uit de bauxietsector zijn door de bestaande slechte overeenkomst zeer laag. Het effectieve belastingtarief ligt slechts op 10 procent.
Het mag duidelijk zijn dat de Surinaamse diaspora met dergelijke overmakingen een belangrijke economische factor is voor Suriname. Naast de overmakingen zijn er vooral investeringen in de sector onroerend goed, die een positief effect hebben op de locale economie. De SLM zou ophouden te bestaan als de diaspora niet regelmatig op familiebezoek zou gaan. De verzending van volle kartonnen dozen met proviand en andere spullen zijn niet te verwaarlozen. Tevens profiteert de staat van visagelden, ondanks de reeds kostbare vliegreis; kosten die de diaspora blijft betalen.
Kennis en Ervaring Suriname hoeft het wiel niet nogmaals uit te vinden. Diverse landen hebben op een zeer succesvolle wijze hun diaspora ingezet voor de eigen ontwikkeling. India, China, Filippijnen en Nigeria zijn goede voorbeelden. De diaspora krijgt in deze landen alle ruimte om te investeren in de lokale economie. Er worden zelfs conferenties georganiseerd die gesponsord worden door de staat om diasporakapitaal te matchen met diverse projecten. In India en China is men overigens niet alleen geïnteresseerd in kapitaal, maar vooral ook in intellectueel kapitaal.
De voormalige Indiase premier Shri Atal Bihari Vajpayee gaf in zijn openingspeech van de eerste Person of Indian (PIO) origin conferentie (Pravasi Bharitiya Divas) in januari 2003 aan; "We invite you not only to share our vision of India in the new millennium but also to help us shape its contours. We do not want only your investment we also want your ideas. We do not want your riches we want the richness of your experience."
(Wij vinden uw kapitaal belangrijk maar appreciëren uw kennis en ervaring meer.) China is ook een land dat sterk gebruikmaakt van haar diasporakennis. De nieuwe trend van succesvolle ondernemers, academici en sporters die wat terug willen doen voor hun geboorteland wordt professioneel aangepakt door deze landen. In India is er zelfs een Ministerie dat zich richt op de belangen van de diaspora. In Nigeria zien wij veel succesvolle initiatieven om de braindrain te stoppen. Grote Nigeriaanse multinationals sponsoren congressen in London en New York waar veel Nigerianen wonen. Er wordt hier vooral opgeroepen om te investeren in Nigeria. Tevens tracht men de jongere generaties te interesseren voor Nigeria. In Nederland zien wij zelfs dat Nederlandse politici van Marokkaanse of Turkse afkomst hoge posities bekleden. Deze politici hebben een dubbele nationaliteit: zowel de Nederlandse als een buitenlandse nationaliteit. Zij spelen ook een belangrijke educatieve rol voor de politiek in het land van herkomst.
De Toescheidings Overeenkomst en Person of Suriname Origine-kaart Suriname kan gewoonweg niet om haar diaspora heen. Het economische belang is evident. De diaspora stelt zich zeer loyaal op. Ondanks de financiële steun en andere investeringen wordt de diaspora behandeld als iedere andere vreemdeling. Deze situatie moet veranderen. Wij adviseren alle politieke partijen beleid te ontwikkelen voor de diaspora. Wij zijn ervan overtuigd dat de diaspora naast de overmakingen (dat wil zeggen ‘hulp’) minimaal 100 miljoen euro's per jaar naar Suriname kan brengen in de vorm van risicokapitaal. In de conclusie komen wij hierop terug. De Surinaamse diaspora kan juridisch in twee groepen worden ingedeeld. De eerste groep betreft de mensen die voor 25 november 1975 Suriname hebben verlaten. De tweede groep bestaat uit mensen die na 25 november 1975 Suriname hebben verlaten. Voor de eerste groep is, voor zover relevant, de Toescheidings Overeenkomst van toepassing.
Deze is het testament van Mr. Jaggernath Lachmon en J. Pengel die samen het fundament van de Surinaamse politiek hebben gebouwd. De Toescheidings Overeenkomst (TO) is een verdrag dat voor de onafhankelijkheid op 25 november 1975 tussen Nederland en Suriname werd gesloten, tot regeling van de nationaliteitsaspecten van de onafhankelijkheid van Suriname. Op basis van deze overeenkomst emigreerden vele Surinamers na de Surinaamse onafhankelijkheid naar Nederland, waar ze door de overeenkomst gemakkelijk een verblijfs- en arbeidsvergunning kregen. Ook kunnen Nederlanders die in Suriname geboren zijn, op grond van de Toescheidings Overeenkomst, alsnog voor de Surinaamse nationaliteit kiezen.
Door het uitvoeren van het TO-verdrag kan de groep van voor 25 november 1975 actief betrokken worden bij de ontwikkeling van Suriname. Via het TO-verdrag kan deze groep diaspora actief in Suriname investeren en betrokken blijven. Voor de groep die na 25 november 1975 vertrokken is, kan de regering een zogenaamde Person of Suriname Origin-kaart uitgeven. Deze kaart heeft als doel het personenverkeer voor deze groep te vergemakkelijken. De Person of Suriname Origin-kaart geeft de houder het recht onvoorwaardelijk in Suriname toegelaten te worden en in alle opzichten als Surinamer te worden behandeld, met uitzondering van het actief en passief kiesrecht.
Conclusie voor Suriname Suriname heeft interessante investeringsmogelijkheden. Helaas heeft het te kampen met een tekort aan zowel risicokapitaal als know-how. Door de diaspora te betrekken, kan Suriname op beide fronten profiteren. Zoals reeds aangegeven maakt de Nederlandse diaspora bijna 120 miljoen US dollars per jaar over. Dit bedrag is hoger dan de effectieve belasting die de bauxietmultinationals aan Suriname afdragen. De bauxietsector behoort tot een van de grootste sectoren voor de Surinaamse economie. Deze enorme input van de diaspora richting Suriname moet creatieve politici hopelijk aan het denken zetten. Wij zijn van mening dat de diaspora tussen 100 tot 200 miljoen US dollars in Suriname op jaarbasis kan investeren, mits er gericht professioneel beleid wordt gevoerd. Ten eerste is het wenselijk dat de diaspora een andere status krijgt dan alle andere vreemdelingen. Voor de groep Surinamers die voor 25 november 1975 Suriname heeft verlaten, is er geen nieuwe wetgeving nodig.
Het politieke testament van Mr. Jaggernath Lachmon, een van de nestoren van de Surinaamse politiek, heeft middels de TO in hun rechten voor zien. Wij adviseren Surinaamse organisaties in Nederland en in andere landen met Surinaamse diaspora hun leden meer inzicht te geven in hun rechten, zoals aangegeven in het TO. Tevens moet de diaspora aan familie in Suriname uitleggen vooral te stemmen op die partijen die de TO willen uitvoeren en een person of Suriname orgin-kaart willen introduceren. Er zal vooral in Nederland een actieve campagne van bewustwording moeten worden gevoerd door de diverse belangenbehartigers. De diaspora heeft, uit hoofde van de TO, rechten die niet vergeten mogen worden. Mr.J.Lachmon heeft bewust ervoor gezorgd dat deze optie werd verankerd in het verdrag.
Landen die verdragen opzeggen worden als ‘niet betrouwbaar’ gekwalificeerd. De Surinaamse staat heeft bij uitvoering van de TO en de invoering van een Person of Orgin-kaart alleen maar voordelen. De meeste Surinamers die gebruikmaken van deze rechten zullen huisvesting nodig hebben en gebruikmaken van goederen en diensten, hetgeen de Surinaamse economie uiteindelijk ten goede zal komen. Een heel scala aan bedrijven zal profiteren van de euro’s die zij meenemen en per maand zullen spenderen in Suriname. Indien mensen in een huis investeren, dan is dat toegevoegde waarde voor Suriname.
Door fiscale maatregelen kan ook gewerkt worden aan het vergroten van broodnodig risicokapitaal in Suriname. Geef de diaspora bijvoorbeeld een tax break op winsten als zij in high risk projecten in Suriname investeren. Suriname heeft investeringen in de productiesfeer nodig. Veel investeringen en leningen worden thans hoofdzakelijk gebruikt voor de financiering van de tussenhandel. Mr.J.Lachmon zal zich omkeren in zijn graf als het TO-verdrag wordt afgeschaft. Het is bijna ongelofelijk dat de Surinaamse staat het voor andere buitenlanders mogelijk maakt zich eenvoudig te vestigen, terwijl zij grote bedragen aan kapitaal exporteren naar China of de Surinaamse bodem vervuilen met kwik. Politieke partijen die Suriname daadwerkelijk naar een hoger plan willen brengen, dienen ze zo spoedig mogelijk beleid ten aanzien van de diaspora te ontwikkelen.
In deze editie van dWT rubriek, de internationale kapitaalmarkt, bespreken wij het belang van de diaspora en investeringen in Suriname.
